Başqa sözlə, Ermənistan faktiki olaraq böyük güclərin vasitəsilə şərtləri diktə etməyə cəhd etmək üçün fürsət əldə edə biləcəyi məkan sahəsi problemi yaradır. Demarkasiya və delimitasiyanın konkret əsasları nəzərə alınarsa, Ermənistanın bu imkanı nəzərəçarpacaq dərəcədə məhdudlaşdırmağa çalışır. Problem əslində başqa bir fundamental məsələ ilə bağlıdır: ərazi bütövlüyünün tanınması. Yəni Ermənistanın mövqeyi praktiki olaraq göstərir ki, İrəvan vədlərindən açıq şəkildə imtina edir. Təsadüfi deyil ki, may ayında Vaşinqtonda keçirilən görüşdən sonra ABŞ tərəfi Ermənistan və Azərbaycana heç bir razılaşma olmayan məsələlərlə bağlı təkliflər təqdim etdiklərini bəyan edib.
Və demarkasiya və ərazi bütövlüyünün tanınması məsələsi də onlardan biri idi. Əslində, belə çıxır ki, Ermənistan öz mövqeyini sərtləşdirir və ya işi 1975-ci ilin xəritəsi ətrafında manipulyasiyasını davam etdirir.
Ermənistanın qeyri-konstruktiv mövqeyi nəticəsində Vaşinqtonda keçirilməsi planlaşdırılan Bayramov-Mirzoyan görüşlərinin növbəti raundu təxirə salındı. Təfərrüatlar məlum olmasa da, Vaşinqtondakı görüşdən əvvəl Bakının növbəti dəfə İrəvanla qaəbul olunmuş öhdəliklər, o cümlədən sərhədlərin demarkasiyası və delimitasiyası prosesləri barədə danışması məlumdur.
Hər halda, Bakı təşkilatçı tərəfin qarşısına bu sualı qoysa, məntiqli olardı: əgər İrəvan vədləri yerinə yetirməyəcəksə, danışıqlardan əvvəl başqa və daha sərt şərtlər təqdim edəcəksə, o zaman okeanı keçərək danışıqlara gəlməyin nə mənası var? Bəlkə, təşkilatçı problemi görərək və mənasız görüşün Vaşinqtonu vasitəçi və təşəbbüskar kimi nüfuzdan salacağını düşünərək görüşü yersiz hesab edib?
Bu arada Vaşinqtonda görüşün təxirə salınması elan edilməzdən əvvəl Ermənistan-Türkiyə və Türkiyə-ABŞ xarici işlər nazirləri arasında telefon danışıqları olub. Və bundan əvvəl ABŞ dövlət katibi Blinken Çinin İran-Səudiyyə münasibətlərini tənzimləmək təşəbbüsünün uğurunu və ABŞ-ın buna qarşı çıxmaq motivlərini nəzərə alaraq, şübhəsiz ki, geniş regional gündəliyə malik Səudiyyə Ərəbistanına mühüm səfər edib. Paralel olaraq Ukraynada "Kaxovka" SES-in partlaması şəklində gərginliyin yeni səviyyəsi müşahidə olunur. Bu baxımdan, Vaşinqtonun Ermənistan-Azərbaycan problemində “taym-aut”unun həmin geniş çərçivədə baş verənlərlə bağlı olduğu mümkündür.
Aqil Məmmədov
Ordu.az
